Slaapt u beter in een volledig donkere kamer?
Over blauw licht en melatonine is veel geschreven, en veel daarvan gaat net een stap te ver. Dit is wat er wel en niet is aangetoond.
Gewoon kamerlicht in de avond onderdrukt uw melatonine sterk, en slapen met licht aan verandert uw hartslag en de manier waarop uw lichaam met suiker omgaat. Maar het effect van avondlicht op uw gemeten slaap is klein en statistisch onzeker. Donker slapen is dus verstandig, alleen om een andere reden dan meestal wordt verteld.
Wat er zeker gebeurt: uw melatonine zakt in
Het bekendste onderzoek hierover volgde 116 gezonde deelnemers meerdere dagen in een laboratorium. Gewoon kamerlicht in de uren voor het slapengaan, minder dan 200 lux, onderdrukte de melatonineaanmaak met gemiddeld 71 procent. Bij 99 procent van de deelnemers begon de aanmaak later, en de periode waarin melatonine werd aangemaakt, was ongeveer 90 minuten korter.[1]
Dat is een fors en betrouwbaar effect. Het gaat hier niet om schermen of blauw licht in het bijzonder, maar om de gewone lamp in uw woonkamer.
Maar melatonine is niet hetzelfde als slaapkwaliteit
Hier gaat het in populaire artikelen bijna altijd mis. Melatonine is een signaal van uw biologische klok, geen maat voor hoe goed u slaapt. Toen onderzoekers in 2022 de studies bundelden die de slaap zelf maten met elektrodes, bleken de effecten van avondlicht klein: ruim vier minuten langer wakker liggen voor het inslapen en ruim een minuut minder diepe slaap. Alle drie de hoofduitkomsten waren statistisch niet significant.[3]
Er werd wel een duidelijk dosis-effectpatroon gezien: hoe feller het licht, hoe langer het inslapen duurde. Het effect lijkt daarmee echt te bestaan, maar het is bescheiden bij gezonde slapers in een laboratorium.
En blauwlichtbrillen?
Het bewijs daarvoor is zwak. Een meta-analyse van twaalf onderzoeken vond nauwelijks objectieve verbetering, terwijl deelnemers naar eigen zeggen wel duidelijk beter sliepen.[4] Dat verschil tussen meting en beleving wijst sterk op een placebo-effect, mede doordat u nu eenmaal merkt dat u zo'n gekleurde bril draagt. Positieve effecten werden vaker gevonden bij mensen met bestaande slaapproblemen dan bij goede slapers.
Het argument dat wel overtuigt
Interessanter is wat er gebeurt als u met het licht aan slaapt. In een gerandomiseerd onderzoek sliepen twintig gezonde volwassenen een nacht bij 100 lux, ongeveer het licht van een gedimde lamp. Hun hartslag ging omhoog, hun hartslagvariabiliteit omlaag, en de volgende ochtend was hun insulineresistentie ongeveer 15 procent hoger dan bij de groep die in het donker sliep.[2]
Het opvallende: hun slaapduur en slaapefficiëntie verschilden niet. Deze mensen sliepen dus niet korter en merkten er waarschijnlijk niets van, maar hun lichaam reageerde wel. Dat is het sterkste argument om echt donker te slapen, en het heeft weinig met slaapkwaliteit te maken.
Wel de nuance erbij: het ging om twintig mensen en om een enkele nacht. Dat dit op lange termijn schade oplevert, is hiermee niet aangetoond.
Verstandig omgaan met licht
- Dim de verlichting in het laatste uur voor bedtijd. Het gaat om alle licht, niet alleen om schermen.
- Slaap zo donker als praktisch haalbaar is. Verduisterende gordijnen doen meer dan een bril.
- Let op kleine lichtbronnen in de slaapkamer: standby-lampjes, een wekkerdisplay, een laadlampje.
- Heeft u nachtverlichting nodig, kies dan een zwakke, warme lamp laag bij de grond in plaats van plafondlicht.
- Verwacht van een blauwlichtbril geen wonderen. Als u er baat bij hebt, is dat prima, maar het bewijs is dun.
Bronnen
Dit artikel is gebaseerd op onderstaande publicaties. Waar de bewijskracht beperkt is of waar een onderzoek door de branche is betaald, staat dat er expliciet bij.
doi.org/10.1210/jc.2010-2098
doi.org/10.1073/pnas.2113290119
doi.org/10.1177/14771535221078765
doi.org/10.1093/sleepadvances/zpaa002
Deze pagina geeft algemene informatie over slaapcomfort en vat wetenschappelijk onderzoek samen. Het is geen medisch advies en geen diagnose. Houden uw klachten langer aan, neem dan contact op met uw huisarts of fysiotherapeut.
Liever advies op uw situatie?
Onderzoek geeft richting, maar uw lichaam heeft het laatste woord. In onze showroom in Tilburg ligt u rustig op verschillende uitvoeringen, zodat u zelf voelt wat past.